تعطیلی کارخانهها / زوال تدریجی صنعت ایران زیر سایه وعدههای بیسرانجام
توسط
ایران درحالی وارد سال ۱۴۰۴ شده که شعار تولید همچنان در صدر ادبیات رسمی باقی مانده است، اما در میدان واقعی اقتصاد، صدای تعطیلی کارخانه ها بلندتر به گوش میرسد.
گرچه از سال ۱۳۹۸ تاکنون، شعار سال در ایران همواره رنگوبوی تولید داشته، اما بررسی دادهها تصویری متفاوت از واقعیت صنعت کشور ارائه میدهد؛ تصویری از سولههای بیصدا، خطوط تولید متوقفشده و واحدهایی که با کمتر از ظرفیت واقعی فعالیت میکنند.
بر اساس آمار رسمی وزارت صمت، تا پایان خرداد ۱۴۰۲، تعداد ۵۰ هزار و ۹۱۷ واحد صنعتی فعال در کشور به ثبت رسیده بود. این رقم تا پایان سال ۱۴۰۳ به ۵۲ هزار و ۷۰۳ واحد رسید؛ رشدی که در ظاهر مثبت است، اما در باطن، زنگ خطر رکود بهوضوح شنیده میشود؛ زیرا در فروردین ۱۴۰۳، دستکم ۶۸۸۵ کارخانه بهطور کامل تعطیل بودهاند و ۷۷ درصد واحدهای فعال با ظرفیت کمتر از توان اسمی خود تولید کردند که به نظر میرسد این روند همچنان در سال جاری نیز ادامه پیدا کند. حتی شرکتهای بزرگ نیز از این بحران بینصیب نماندهاند. دادههای سامانه کدال در فروردین ۱۴۰۳ نشان میدهد که از میان ده شرکت بزرگ صنعتی کشور، هفت شرکت با کاهش تولید نسبت به سال قبل مواجه بودهاند؛ یعنی حتی ستونهای اصلی صنعت نیز به لرزش افتادهاند.
ناترازی مزمن در تأمین انرژی در سالهای اخیر به عاملی تعیینکننده در سقوط ظرفیت تولید تبدیل شده است. تنها در سال ۱۴۰۳، بنا بر اعلام وزارت صمت، خسارت صنایع ناشی از کمبود انرژی به بیش از ۳۰۰ هزار میلیارد تومان رسید؛ از این میان، ۱۷۰ هزار میلیارد تومان بابت خاموشی برق و ۱۳۰ هزار میلیارد تومان ناشی از ناترازی گاز بود. این ارقام زمانی معنادارتر میشوند که بدانید بنا بر گزارش کمیسیون صنعت اتاق ایران، هر روز قطعی برق معادل ۹۲۱۸ میلیارد تومان خسارت به بخش صنعت وارد میکند؛ رقمی که توان ادامه کار را از بسیاری از کارخانهها سلب کرده است.
در کنار تحریمها، نوسانات ارزی، فرسودگی فناوری و بیثباتی سیاستها، تنگنای مالی نیز به عامل مهمی در رکود صنعت و تعطیلی کارخانه ها بدل شده است. سیستم بانکی که باید نقش پشتیبان تولید را ایفا کند در سالهای اخیر به یکی از بازیگران اصلی رکود تبدیل شده است.
